শিক্ষণ কৌশল আৰু শিক্ষণ কৌশলৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ সমূহৰ বিষয়ে সংক্ষিপ্ত আলোচনা কৰা।

শিক্ষণ কৌশল আৰু শিক্ষণ কৌশলৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ সমূহৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা।

শিক্ষণ কৌশলৰ সংজ্ঞা :

শিক্ষণ কৌশল হৈছে শিক্ষকসকলে শিক্ষাৰ্থীৰ শিকন প্রক্রিয়াক ফলপ্ৰসূ আৰু কাৰ্যকৰী কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা পদ্ধতি, কৌশল আৰু উমৈহতীয়া পৰিকল্পনাৰ সমষ্টি। ই শিক্ষকৰ দ্বাৰা বিষয়বস্তু উপস্থাপন, বুজাই দিয়া, আলোচনা কৰা আৰু মূল্যায়ন কৰাৰ দৰে কাৰ্য্যবোৰ সাংগঠনিক ৰূপ দিয়ে, যাতে শিক্ষাৰ্থীয়ে সঘনাই জ্ঞান, দক্ষতা আৰু মূল্যবোধ অৰ্জন কৰিব পাৰে।

শিক্ষণ কৌশলৰ বিভিন্ন প্ৰকাৰ সমূহ:

শিক্ষণ কৌশল বহুবিধ, যিবোৰ শিক্ষাৰ্থীৰ প্ৰয়োজন, বিষয়বস্তু আৰু পৰিৱেশ অনুসৰি বাচি লোৱা হয়। কিছুমান উল্লেখযোগ্য প্ৰকাৰ হ'ল:

১. বক্তৃতা পদ্ধতি (Lecture Method): ইয়াত শিক্ষকে মুখেৰে বিষয়বস্তু স্পষ্টকৈ বৰ্ণনা কৰে আৰু শিক্ষাৰ্থীয়ে শুনি জ্ঞান গ্ৰহণ কৰে। এই পদ্ধতি বেছিভাগে উচ্চশ্ৰেণীৰ পাঠদানত ব্যৱহাৰ হয়, য'ত শিক্ষককেন্দ্ৰিক পৰিৱেশ থাকে।

২. প্ৰদৰ্শন পদ্ধতি (Demonstration Method): ইয়াত শিক্ষকে এটা ক্ৰিয়া, পৰীক্ষা বা প্ৰক্ৰিয়া প্ৰদৰ্শন কৰি দেখুৱায়, আৰু শিক্ষাৰ্থীয়ে নিৰীক্ষণ কৰি শিকে। বিজ্ঞান, কাৰিকৰী বিষয় আদিত এই পদ্ধতিৰ ব্যৱহাৰ দেখা যায়।

৩. আলোচনা পদ্ধতি (Discussion Method): ইয়াত শিক্ষক আৰু শিক্ষাৰ্থীৰ মাজত বা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ মাজত বিষয়বস্তুৰ ওপৰত মুক্ত আলোচনা হয়। এই পদ্ধতিয়ে সমালোচনাত্মক চিন্তা আৰু যোগাযোগ দক্ষতা বৃদ্ধি কৰে।

৪. সহযোগিতামূলক শিকন (Cooperative Learning): ইয়াত শিক্ষাৰ্থীসকলক সৰু গোটত ভগাই দিয়া হয়, আৰু তেওঁলোকে একেলগে কাম কৰি এটা লক্ষ্যত উপনীত হ'বলৈ চেষ্টা কৰে। ই দলগত কৌশল আৰু সামূহিক দায়িত্ববোধ উন্নত কৰে।

৫. সমস্যা সমাধান পদ্ধতি (Problem-Solving Method): ইয়াত শিক্ষাৰ্থীসকলক বাস্তৱ জীৱনৰ সমস্যা দিয়া হয়, আৰু তেওঁলোকে বৈজ্ঞানিক পদ্ধতিৰে সমাধান সৃষ্টি কৰে। ই যুক্তিসংগত চিন্তা আৰin সৃষ্টিশীলতাক উৎসাহিত কৰে।

৬. অনুসন্ধানমূলক শিকন (Inquiry-Based Learning): ইয়াত শিক্ষাৰ্থীসকলক প্ৰশ্ন আৰু অনুসন্ধানৰ জৰিয়তে জ্ঞান অৰ্জন কৰোৱা হয়। তেওঁলোকে স্বাধীনভাৱে তথ্য সংগ্ৰহ কৰি সিদ্ধান্তলৈ আহে, যাৰ ফলত স্বাভাৱিক কৌতূহল বাঢ়ে।

৭. ভূমিকা পালন পদ্ধতি (Role-Playing Method): ইয়াত শিক্ষাৰ্থীসকলে বিশেষ চৰিত্ৰ বা পৰিস্থিতিৰ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰি সামাজিক আৰু মানসিক দিশসমূহ অনুভৱ কৰে। ই সমাজ বিজ্ঞান, নীতি-নিয়ম আদি শিকোৱাত সহায়ক।

৮. কৰ্ম পদ্ধতি (Activity Method): ইয়াত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতেকটাীয়া কাৰ্য্যকলাপ, যেনে প্ৰকল্প, শিল্পকৰ্ম, খেলা আদিৰ জৰিয়তে শিকে। ই শিশুসকলৰ বাবে বিশেষভাৱে উপযোগী, কিয়নো ই সक्रिय অংশগ্ৰহণক সমর্থন কৰে।

এই কৌশলবোৰৰ উপৰিও, আন কিছুমান পদ্ধতি যেনে সম্পদ ভিত্তিক শিকন (Resource-Based Learning), একক পদ্ধতি (Unit Method), কাহিনী পদ্ধতি (Storytelling Method) আদিও ব্যৱহাৰ হয়। শিক্ষকসকলে শিক্ষাৰ্থীৰ বয়স, ৰুচি, সামৰ্থ্য আৰু লক্ষ্য অনুসৰি এই কৌশলবোৰ মিশ্ৰণ কৰি ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে, যাতে শিক্ষণ-শিকন প্ৰক্ৰিয়া আনন্দদায়ক আৰু ফলপ্ৰসূ হয়।

++++++++++++++++++++++++++++++++++