নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা এটি গৌৰৱময় জাতি : কছাৰীসকলৰ বংশধৰ আৰু সোণোৱাল কছাৰীৰ চমু ইতিহাস
অসম তথা উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ ইতিহাসত কছাৰী জনগোষ্ঠীৰ অৱদান অপৰিসীম। নৃতাত্ত্বিক দিশৰ পৰা চীন-তিব্বতীয় (Sino-Tibetan) আৰু বড়ো-কছাৰী (Bodo-Kachari) ভাষা পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত কছাৰীসকলক অসমৰ অন্যতম আদিম বাসিন্দা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। মধ্যযুগত ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা আৰু বৰাক উপত্যকাত শক্তিশালী ৰাজ্য স্থাপন কৰি শাসন চলোৱা এই বৃহৎ জনগোষ্ঠীটো কালক্ৰমত বিভিন্ন ঠাল-ঠেঙুলিত বিভক্ত হৈ পৰে। ইয়াৰ ভিতৰত সোণোৱাল কছাৰী হৈছে উজনি অসমৰ এক অত্যন্ত চহকী আৰু স্বকীয় ঐতিহ্য বহনকাৰী জনগোষ্ঠী হিচাপে পৰিগণিত।
বুৰঞ্জীত লিপিবদ্ধ ইতিহাস ?
কছাৰী আৰু সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ উৎপত্তি, শাসন আৰু আহোম ৰাজ্যৰ সৈতে থকা সম্পৰ্কৰ বিষয়ে মধ্যযুগীয় অসমৰ বিভিন্ন বুৰঞ্জী আৰু আধুনিক ঐতিহাসিক গ্ৰন্থত স্পষ্টকৈ লিপিবদ্ধ হৈ আছে। তলত আলোচনা আগবঢ়োৱা হ'ল -
কছাৰী বুৰঞ্জী (Kachari Buranji): ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ সম্পাদনাত অসম চৰকাৰৰ বুৰঞ্জী আৰু পুৰাতত্ত্ব বিভাগে (DHAS) ১৯৩৬ চনত প্ৰকাশ কৰা কছাৰী বুৰঞ্জী হৈছে কছাৰীসকলৰ ইতিহাস জনাৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সমল। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ পৰা অষ্টাদশ শতিকালৈকে কছাৰী ৰজাসকলৰ শাসন, ডিমাপুৰ-মাইবং-খাছপুৰৰ ৰাজধানী স্থানান্তৰ আৰু আহোম-কছাৰীৰ ৰাজনৈতিক সম্পৰ্কৰ বিস্তৃত বিৱৰণ পোৱা যায়। তদুপৰি শদিয়াল কছাৰী ৰজা মাণিক্যৰ ৰাজ্যৰ বিষয়েও ইয়াত উল্লেখ পোৱা যায়।
দেওধাই অসম বুৰঞ্জী (Deodhai Asam Buranji) : ড° সূৰ্যকুমাৰ ভূঞাৰ দ্বাৰাই সম্পাদিত এই বুৰঞ্জীখনতো কছাৰীসকলৰ আগমন আৰু উজনি অসমত শদিয়াল তথা হেৰেম্বিয়াল কছাৰী হিচাপে ৰাজ্য স্থাপন কৰাৰ তথ্য সন্নিৱিষ্ট হৈ আছে।
সাতসৰী অসম বুৰঞ্জী আৰু তুংখুঙীয়া বুৰঞ্জী : এই পুৰণি আহোম বুৰঞ্জীসমূহতো আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ সৈতে কছাৰীসকলৰ যুদ্ধ-বিগ্ৰহ আৰু মিত্ৰতাৰ বহুতো ঐতিহাসিক ঘটনা লিপিবদ্ধ হৈ আছে।
আহোমৰ দিন (Ahomor Din) : বিশিষ্ট বুৰঞ্জীবিদ হিতেশ্বৰ বৰবৰুৱাৰ বিখ্যাত গ্ৰন্থ ‘আহোমৰ দিন’ত সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ ইতিহাস অতি স্পষ্টকৈ পোৱা যায়। ইয়াত ষোড়শ শতিকাত কোঁচ ৰজা নৰনাৰায়ণৰ ভাতৃ চিলাৰায় (গোহাঁই কমল)ৰ সৈতে নামনি অসমৰ পৰা আহি শদিয়াত বসতি স্থাপন কৰা কছাৰীসকলৰ বংশ বিভাজন আৰু 'সোণোৱাল খেল' গঠনৰ তথ্য জলজল পটপটকৈ উল্লেখ আছে।
আধুনিক ঐতিহাসিক আৰু নৃতাত্ত্বিক গ্ৰন্থ : ব্ৰিটিছ প্ৰশাসক এডৱাৰ্ড গেইটৰ (Edward Gait) A History of Assam, চিডনী এণ্ডেলৰ (Sidney Endle) The Kacharis আৰু ড° সৃষ্টিধৰ দত্তৰ The Mataks and their Kingdom গ্ৰন্থসমূহতো সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ সোণ কমোৱা বৃত্তি আৰু সামাজিক ইতিহাসৰ প্ৰামাণিক তথ্য পোৱা যায়। সন্দেহ ঘনীভূত হ'লে এই কিতাপসমূহ অধ্যয়ন কৰিলে সকলো সন্দেহ দূৰ হ'ব।
কছাৰীসকলৰ বংশধৰ আৰু ইয়াৰ শাখাসমূহ :
ঐতিহাসিক তথ্য আৰু পৌৰাণিক আখ্যান অনুসৰি কছাৰীসকলৰ উৎপত্তি আৰু বিস্তৃতিৰ বিষয়ে বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ জনা যায়। বিশেষকৈ -
পৌৰাণিক পৰিচয়: কছাৰীসকলে নিজকে মহাভাৰতৰ ভীম আৰু হিড়িম্বাৰ পুত্ৰ ঘটোৎকচৰ বংশধৰ বুলি বিশ্বাস কৰে। আনহাতে, সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত 'হাইদাং হুঁচৰি' গীতত তেওঁলোকে প্ৰাচীন নৃপতি বলীৰজা, ভগদত্ত আৰু নৰকাসুৰক আদিপুৰুষ হিচাপে স্মৰণ কৰাও পৰিলক্ষিত হয়।
বৃহত্তৰ বড়ো-কছাৰী ঠাল : অসমত বাস কৰা বৃহত্তৰ কছাৰী জনগোষ্ঠীটো ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু বৃত্তিৰ ভিত্তিত কেইবাটাও শাখাত বিভক্ত হৈ আছে। এই বংশধৰসকলৰ ভিতৰত প্ৰধান শাখাসমূহ হৈছে বড়ো-কছাৰী, ডিমাছা কছাৰী, সোণোৱাল কছাৰী, ঠেঙাল কছাৰী, শৰণীয়া কছাৰী, মেচ কছাৰী, ৰাভা, তিৱা , (লালুং) আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠী। ৰাভা, মেচ, তিৱা (লালুং) আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ লোকসকল নৃতাত্ত্বিকভাৱে বৃহত্তৰ বড়ো-কছাৰী মূলৰ (Bodo-Kachari origin) অন্তৰ্গত। পুৰণি ব্ৰিটিছ লেখক বা নৃতত্ত্ববিদসকলে (যেনে চিডনী এণ্ডেল) কেতিয়াবা ‘মেচ কছাৰী’ বা ‘লালুং কছাৰী’ বুলি উল্লেখ কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত তেওঁলোকে নিজকে স্বতন্ত্ৰভাৱে ৰাভা, মেচ, তিৱা (লালুং) আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠী বুলিহে পৰিচয় দি ভাল পায়। সেয়েহে ৰাভা, মেচ, তিৱা (লালুং) আৰু দেউৰী জনগোষ্ঠীৰ পিছত কছাৰী শব্দ প্ৰয়োগ কৰা নহয়।
ঐতিহাসিক শাসনকাল : ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ পৰা ঊনবিংশ শতিকালৈকে কছাৰী ৰজাসকলে ডিমাপুৰ (হিড়িম্বাপুৰ), মাইবং আৰু খাছপুৰক ৰাজধানী হিচাপে লৈ এক বিশাল ভূখণ্ড শাসন কৰিছিল বুলি জনা যায়। আহোমসকলৰ সৈতে হোৱা সংঘৰ্ষৰ পাছত কছাৰীসকলৰ এটা বৃহৎ অংশ উজনি অসমলৈ আহি আহোম ৰাজ্যৰ অধীনত বসবাস কৰিবলৈ লয়। বিশেষকৈ উজনি অসমত সোণোৱাল কছাৰী ঠালটো তৎকালীন সময়ৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ ডিব্ৰুগড়, তিনিচুকীয়া, শদিয়া , লাইনা, ডাঙৰী, বৰপথাৰ আদি অঞ্চলত বসবাস কৰিবলৈ লয়।
সোণোৱাল কছাৰীৰ চমু ইতিহাস
উজনি অসমৰ ডিব্ৰুগড়, তিনিচুকীয়া, ধেমাজি, লখিমপুৰ, শিৱসাগৰ, যোৰহাট আৰু গোলাঘাট জিলাত প্ৰধানকৈ সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ বসতি দেখা যায়।
'সোণোৱাল' নামৰ উৎপত্তি : আহোম স্বৰ্গদেউসকলৰ ৰাজত্বকালত সোৱণশিৰি, দিহিং, ব্ৰহ্মপুত্ৰ আদি নদীৰ বালিৰ পৰা সোণ বুটলা বা সোণ কমোৱা কামত এইসকল কছাৰী লোকক নিয়োজিত কৰা হৈছিল। সেয়ে পিছলৈ আহোম ৰজাই তেওঁলোকক 'সোণোৱাল খেল'ত সংগঠিত কৰিছিল। এই 'সোণ কমোৱা' বৃত্তিৰ বাবেই কালক্ৰমত তেওঁলোক সোণোৱাল কছাৰী নামেৰে পৰিচিত হয়।
ডিমাপুৰৰ পৰা উজনি অসমলৈ বিস্তৃতি : ‘আহোমৰ দিন’ আৰু লোককথা অনুসৰি, ষোড়শ শতিকাত শদিয়াত বসবাস কৰা কছাৰীসকলে পাছলৈ ঊনবিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বুঢ়ীদিহিং আৰু ডিব্ৰু নদীৰ মাজৰ অঞ্চলত বসতি স্থাপন কৰে। সেই সময়ৰ পৰাই তেওঁলোকে সমগ্ৰ উজনি অসমত স্থায়ীভাৱে বসবাস কৰিবলৈ লয়।
সমাজ আৰু বংশ বিভাজন: সোণোৱাল কছাৰী সমাজখন ৭টা মূল খেল বা বংশ আৰু ১৪টা উপ-বংশত বিভক্ত। শদিয়াত থকা কালত কৰ্মৰ ভিত্তিত এই বংশ বিভাজন হৈছিল বুলি বুৰঞ্জীত স্পষ্টকৈ উল্লেখ থকা পোৱা যায়।
ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক জীৱন : সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ পৰম্পৰাগত উপাস্য দেৱতা হৈছে 'খ্ৰীং খ্ৰীং বাইথ’' (শিৱ)। ইয়াৰ উপৰিও সপ্তদশ শতিকাত আউনীআটী সত্ৰৰ দ্বিতীয়জনা সত্ৰাধিকাৰ কেশৱদেৱ গোস্বামীৰ প্ৰভাৱত সোণোৱালসকলৰ কিছুমানে একশৰণ নামধৰ্ম গ্ৰহণ কৰি নামঘৰ সংস্কৃতিকো আকোঁৱালি লয়। 'হাইদাং গীত', 'হুঁচৰি', 'বহুৱা নাচ' আৰু 'গজাই ডাঙৰীয়াৰ সকাম' সৰগদেউ পূজা আদি তেওঁলোকৰ চহকী লোক-সংস্কৃতিৰ অনন্য নিদৰ্শন।
সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ চহকী লোক-সংস্কৃতিৰ জীৱন্ত ৰূপ - বোৱাৰী বিহুৰ দৃশ্য।
আধুনিক স্বীকৃতি : সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ সামাজিক, সাংস্কৃতিক আৰু অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে ২০০৫ চনৰ ৪ মাৰ্চত অসম চৰকাৰে সোণোৱাল কছাৰী স্বায়ত্তশাসিত পৰিষদ (SKAC) গঠন কৰি এক সামাজিক স্বীকৃতি প্ৰদান কৰে। এই সময়ৰ পৰাই জনগোষ্ঠীটোৱে সমাজত মূৰ দাঙি থিয় দিবলৈ অহোপুৰুষাৰ্থ প্ৰয়াস কৰি আহিছে।
সামৰণি
বুৰঞ্জীৰ পাতত সোণালী আখৰেৰে লিপিবদ্ধ হৈ থকা কছাৰীসকলৰ গৌৰৱময় ইতিহাস আৰু সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ স্বকীয় কৃষ্টি-সংস্কৃতিয়ে বৃহত্তৰ অসমীয়া জাতিক সদায়েই সমৃদ্ধ কৰি আহিছে। আধুনিকতাৰ ধামখুমীয়াৰ মাজতো নিজৰ ঐতিহ্য, হাইদাং গীত আৰু পৰম্পৰাসমূহ জীয়াই ৰাখি সোণোৱাল কছাৰী জনগোষ্ঠীয়ে অসমৰ সামাজিক জীৱনত এক বিশেষ স্থান অধিকাৰ কৰি আছে।
(বি .দ্ৰ: লেখাটো লিখিবলৈ কিতাপৰ উপৰি ইণ্টাৰনেটৰো সহায় লোৱা হৈছে। ভুল-ভ্ৰান্তি হ'লে আঙুলিয়াই দিয়ে যেন।)
লেখাটো ভাল লাগিলে শ্বেয়াৰ আৰু Comment কৰিব। ধন্যবাদ ।🔥🙏
