দেৱী বিসৰ্জন আৰু ইয়াৰ পৰৱৰ্তী অৱস্থা: পৰম্পৰা, আৱেগ আৰু পৰিৱেশ সচেতনতা
হিমালয়ৰ দুহিতা দুৰ্গা প্ৰতি বছৰে শৰতৰ শুভ্ৰ ক্ষণত মৰ্ত্যলৈ আগমন হয় তাইৰ সন্তানসকলক আশীৰ্বাদ দিবলৈ। ধৰ্মীয় বিশ্বাস অনুসৰি, মা দুৰ্গাই চাৰিদিন ধৰি মাকৰ ঘৰত কটাই বিজয়া দশমীৰ দিনা পুনৰ স্বামীগৃহ কৈলাসলৈ উভতি যায়। দেৱী বিসৰ্জন কেৱল এটা ধৰ্মীয় নীতি নহয়, ই হ’ল মানৱীয় আৱেগ আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ এক অপূৰ্ব মিলন।
ধূপ-ধূনা, শংখ-ঘণ্টাৰ ধ্বনি, সেন্দূৰ খেলা আৰু অশ্ৰুসিক্ত নয়নেৰে ভক্তসকলে দেৱী প্ৰতিমাক নদী বা কোনো জলাশয়ৰ বুকুত বিসৰ্জন দিয়ে। ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত অৰ্থ হ’ল— পবিত্ৰ পানীৰ পৰা সৃষ্টি হোৱা প্ৰতিমা পুনৰ পানীতেই বিলীন হৈ যায়। ই আমাক সোঁৱৰাই দিয়ে যে পৃথিৱীৰ সকলো বস্তুৱেই নশ্বৰ আৰু যি সৃষ্টি হৈছে, তাৰ অৱসান নিশ্চিত।
উৎসৱৰ দিনকেইটাত যি গৰাকী দেৱীক আমি আটাইতকৈ পবিত্ৰ স্থানত ৰাখি পূজা কৰোঁ, বিসৰ্জনৰ পিছদিনা সেই একেগৰাকী দেৱীৰে প্ৰতিমাৰ অৱস্থা দেখিলে মনলৈ গভীৰ বেদনা আহে। নদীৰ ঘাট বা হ্ৰদৰ পাৰত সিঁচৰিত হৈ পৰে আধাতে ভাঙি থকা মূৰ্তিৰ অংগ-প্ৰত্যংগ। নতুবা পৰি ৰয় কোনো পথৰ বকৰাণিত। যাৰ ফলত সৃষ্টি হয় আৱৰ্জনাৰ পাহাৰ।
প্ৰতিমাৰ সৈতে থকা বাঁহ, খেৰ, প্লাষ্টিকৰ মালা, কাপোৰ, আৰু অন্যান্য পূজাৰ সামগ্ৰীবোৰ পানীৰ পাৰত জমা হৈ এক কদৰ্যময় পৰিৱেশৰ সৃষ্টি কৰে।
ইয়াৰ পৰা সৃষ্টি হয় দুৰ্গন্ধ আৰু দুৰ্গন্ধই আনি দিয়ে বায়ু প্ৰদূষণ । পানীত উটি অহা ফুল-ফল আৰু নৈবেদ্যসমূহ পচি গৈ পানী দুৰ্গন্ধময় কৰি তোলে, যাৰ ফলত সাধাৰণ লোকৰ বাবে সেই স্থানলৈ যোৱাটো অসম্ভৱ হৈ পৰে।
আজিকালি পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰ সলনি প্ৰতিমা নিৰ্মাণত আধুনিক সা-সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পাইছে। যাৰ ফলত ইয়াৰ পৰৱৰ্তী প্ৰভাৱ পৰিৱেশৰ বাবে অতি ভয়াৱহ হোৱাৰ সম্ভাৱনাই দেখা দিছে।
পূৰ্বতে মূৰ্তি বনাবলৈ মাটি আৰু প্ৰাকৃতিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কম খৰচত আৰু ধুনীয়া কৰিবলৈ প্লাষ্টাৰ অব পেৰিছ (PoP) আৰু সীহ (Lead), ক্ৰমিয়াম, মাৰ্কাৰীযুক্ত কৃত্ৰিম ৰাসায়নিক ৰং ব্যৱহাৰ কৰা হয়। PoP পানীত সহজে গলি নাযায় আৰু বহু বছৰ ধৰি তলত জমা হৈ থাকে। যাৰ ফলত পানী প্ৰদূষিত হয়।
ৰাসায়নিক পদাৰ্থবোৰ পানীত মিহলি হোৱাৰ ফলত পানীৰ 'বায়’কেমিকেল অক্সিজেন ডিমাণ্ড' (BOD) বৃদ্ধি পায়। ফলস্বৰূপে দ্ৰৱীভূত অক্সিজেনৰ পৰিমাণ অত্যধিক পৰিমাণে কমি যায়।
দূষিত পানীৰ বাবে মাছ আৰু অন্যান্য জলচৰ প্ৰাণী উশাহ লব নোৱাৰি মৃত্যুমুখত পৰে। বহু সময়ত এই বিষাক্ত ৰাসায়নিক পদাৰ্থ মাছৰ জৰিয়তে মানুহৰ খাদ্য শৃংখলতো প্ৰৱেশ কৰে। সেয়ে আজিকালি নদীৰ মাছৰ বিশুদ্ধতা হ্ৰাস পাইছে বুলি ক'ব পাৰি।
এই ক্ষেত্ৰত সমাজ আৰু প্ৰশাসনৰ ভূমিকা কি হ'ব ?
বিসৰ্জনৰ পৰৱৰ্তী এই ভয়ংকৰ পৰিস্থিতি চম্ভালিবলৈ প্ৰশাসন আৰু সমাজ উভয়ৰে বহু দায়িত্ব আছে। বৰ্তমান সময়ত চৰকাৰ আৰু পৌৰসভাই কিছুমান ইতিবাচক পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰা দেখা গৈছে যদিও এয়াই যথেষ্ট নহয়। বহু সময়ত দেখা যায় বিসৰ্জনৰ পৰৱৰ্তী সময়ত ৰাইজ বা প্ৰশাসনৰ কোনোৱে সময়ত ওলাই নাহে। কেৱল বাতৰি কাকতৰ শিৰোনামাহে দখল কৰে।
ভাৰতৰ বহু ঠাইত মূল নদীসমূহ দূষণৰ পৰা বচাবলৈ আজিকালি কৃত্ৰিম পুখুৰী খান্দি তাত বিসৰ্জনৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে গুৱাহাটী, দিল্লী , মুম্বাইৰ দৰে চহৰত এনে ব্যৱস্থা কৰা হয়। গুৱাহাটীৰ ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ দূষণ ৰোধ কৰিবলৈ কাচমাৰী ঘাট, পাণ্ডু ঘাট আদিকে ধৰি বিভিন্ন ঘাটত নদীৰ কাষতেই কৃত্ৰিম বেষ্টনী (Enclosure) সাজি প্ৰতিমা বিসৰ্জনৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়। একেদৰে যমুনা নদীক সম্পূৰ্ণ দূষণমুক্ত কৰিবলৈ চৰকাৰে নদীৰ পাৰত আৰু বিভিন্ন খেলপথাৰত কৃত্ৰিম পুখুৰী সাজি দিয়ে। যমুনাত পোনপটীয়া বিসৰ্জন ইয়াত আইনগতভাৱে নিষিদ্ধ কৰা হৈছে ।
তদুপৰি বিসৰ্জনৰ ঠিক পিছতেই ক্ৰেনৰ সহায়ত নদীৰ পৰা বাঁহ আৰু খেৰৰ গাঁথনিসমূহ তুলি অনাৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়, যাতে সেইবোৰ পানীত পচি নাযায়।
👉 সমাধানৰ উপায় : আমি কি কৰা উচিত ?
উৎসৱৰ আনন্দই যাতে আমাৰ প্ৰকৃতি আইক ধ্বংস নকৰে, তাৰ বাবে আমি কিছুমান সচেতন পদক্ষেপ লোৱাটো বাঞ্ছনীয় আৰু ই সময়ৰ দাবী বুলি গণ্য কৰিব পাৰি । মোৰ তৰফৰ পৰা চাৰিটা ল'বলগীয়া সাৱধানতা আৰু উপায় উল্লেখ কৰিলোঁ:-
ক) ইকো-ফ্ৰেণ্ডলী (Eco-friendly) প্ৰতিমা : আমি মৃৎশিল্পীসকলক মাটি আৰু প্ৰাকৃতিক ৰঙেৰে (যেনে হালধি, চেগুন গছৰ পাতৰ ৰং আদি) মূৰ্তি বনাবলৈ উৎসাহিত কৰিব লাগে।
খ) উপহাৰ আৰু সজ্জা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা : প্ৰতিমাৰ গাত থকা প্লাষ্টিক বা থাৰ্মোকলৰ গহনা আৰু সজ্জাসমূহ বিসৰ্জনৰ পূৰ্বেই সোলকাই বা আঁতৰাই লোৱাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে।
গ) ঘৰুৱা বিসৰ্জন: সৰু মূৰ্তি হ’লে ঘৰৰে কোনো পুখুৰী বা সৰু পাত্ৰৰ পানীত বিসৰ্জন দি সেই পানী গছৰ গুৰিত দিব পাৰি। তেতিয়া এক গুলীত দুই চিকাৰ কৰাৰ সদৃশ হ'ব।
ঘ) সচেতনতা বৃদ্ধিৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণ : পূজা কমিটিসমূহৰ মাজত পৰিৱেশ সুৰক্ষাৰ বাবে পূজা আৰম্ভৰ প্ৰাকমুহূৰ্তত সজাগতা সভা অনুষ্ঠিত কৰিব লাগে।
সামৰণিত কও - মা দুৰ্গা হ’ল শক্তি আৰু প্ৰকৃতিৰ প্ৰতীক। যি গৰাকী দেৱীয়ে আমাক ধৰিত্ৰী ৰক্ষাৰ শিক্ষা দিয়ে, তেওঁৰ বিদায়ৰ নামত প্ৰকৃতিক প্ৰদূষিত কৰাটো কেতিয়াও ধৰ্ম সন্মত হ’ব নোৱাৰে। উৎসৱৰ আনন্দ তেতিয়াহে সাৰ্থক হ’ব, যেতিয়া আমাৰ ভক্তি আৰু পৰিৱেশ সচেতনতা একেলগে আগবাঢ়িব। আহক, এইবাৰৰ বিজয়া দশমীত আমি সংকল্প লওঁ— মা দুৰ্গাক গধুৰ মনেৰে বিদায় দিয়াৰ লগতে আমাৰ নদী আৰু পৰিৱেশকো সুৰক্ষিত কৰি ৰাখিম। 'শুভ বিজয়া' কেৱল শুভেচ্ছা নহয়, ই হওক এক নিকা আৰু সেউজ পৃথিৱীৰ সংকল্প।
প্ৰৱন্ধটো পঢ়ি চোৱাৰ বাবে আপোনাক আন্তৰিক ধন্যবাদ জনালোঁ। ভাল লাগিলে Comment আৰু Share কৰি উৎসাহিত কৰিব 🔥 🔥 🙏
