পৰিৱৰ্তন
হাতীঘূলী গাঁৱৰ নামঘৰৰ চোতালত থকা বুঢ়া আঁহতজোপাৰ তলত বহিলে সমগ্ৰ গাঁওখনৰ সমাজখনকে অনুভৱ কৰিব পাৰি। সেইদিনা আবেলিও গাঁৱৰ কেইবাজনো জ্যেষ্ঠ আৰু ডেকা মানুহ তাত একত্ৰিত হৈছিল। সাধাৰণতে তাত খেতি-বাতি, বানপানী বা গাঁৱৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ বিয়া-বাৰুৰ কথা-বতৰা বেছিকৈ চলে। কিন্তু যোৱা কেইটামান দিনৰ পৰা গাঁৱৰ চ’ৰাঘৰে চ’ৰাঘৰে, দোকানে-পোহাৰে কেৱল এটাই চৰ্চা— 'ইউ চি চি' অৰ্থাৎ অভিন্ন দেৱানী বিধি (Uniform Civil Code)। গাঁওখনৰ তিনিআলিৰ মূৰত থকা ৰহমত আলীৰ সৰু চাহ দোকানখনত সেইদিনা গৰম চাহৰ সমান্তৰালকৈ তৰ্কও গৰম হৈ উঠিছিল। ৰহমত আলী এজন উদাৰ মনৰ চহা মানুহ। তেওঁৰ দোকানত ধৰ্ম-বৰ্ণ নিৰ্বিশেষে সকলোৱে একেলগে বহি চাহ খায়। দোকানৰ একাষে বহি গাঁৱৰ জ্যেষ্ঠ শিক্ষক ভবেন দত্তই বাতৰি কাকতত চকু ফুৰাই আছিল। এনেতে গাঁৱৰ ডেকা ল’ৰা ফৰিদ আৰু ভাস্কৰে চাহৰ কাপত চুমুক দি দি এই নতুন আইনখনৰ কথাত সোমাই পৰিল। ফৰিদে অলপ চিন্তিত সুৰত ক’লে, "দত্ত ছাৰ, এই ইউ চি চি আইনখন আহিলে হেনো আমাৰ ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতি, বিয়া-বাৰু বা সম্পত্তিৰ অধিকাৰবোৰ নোহোৱা হৈ যাব? গাঁৱৰ কিছুমান মানুহে কোৱাকুই কৰিছে যে আমাৰ সমাজৰ পুৰণি নিয়মবোৰ হেনো চৰকাৰে সলাই পেলাব। ভবেন দত্তই চশমাযোৰ নাকৰ ওপৰলৈ তুলি মৰমেৰে ক’লে, "ফৰিদ, কথাতে কয় নহয়— লোকৰ মুখত শুনি এনেকৈ উৰা বাতি কাঢ়ি ফুৰিলে বা অনাহকতে ভয় খালে সমাজত কেৱল বিভেদেহে গা কৰি উঠিব।"
উৰাবাতৰিত কাণ দিলে সমাজত কেৱল অনাহক ভয় আৰু বিভেদেহে গা কৰি উঠে। আচলতে অভিন্ন দেৱানী বিধিৰ অৰ্থ হ’ল সমগ্ৰ দেশৰে প্ৰতিজন নাগৰিকৰ বাবে, তেওঁ যি ধৰ্মৰে বা জাতিৰেই নহওক কিয়, বিবাহ, বিবাহ বিচ্ছেদ, সম্পত্তিৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু সন্তান দত্তক লোৱাৰ দৰে ব্যক্তিগত বিষয়বোৰত এক একে ধৰণৰ আইন থকা। ইয়াৰ উদ্দেশ্য কাৰো ধৰ্মীয় বিশ্বাসত আঘাত কৰা নহয়, বৰঞ্চ সমাজত সমতা অনাহে ইয়াৰ উদ্দেশ্য।"
তেনেতে দোকানৰ বেঞ্চখনত বহি থকা সোণাৰাম বুঢ়াই তামোলখন চোবাই ক’লে, "দত্ত বোপা, তুমি সঁচা কথাই কৈছা। আমাৰ দিনৰে পৰা দেখি আহিছোঁ- 'যেই কুকুৰ সেই নেগুৰ, ধুই-পখালি একে মাত্ৰ ।' সমাজত পুৰুষ আৰু মহিলাৰ মাজত অধিকাৰৰ সমভাগী নহ’লে সমাজখন জানো আগবাঢ়িব ? আমাৰ গাঁৱৰে নুৰজাহানৰ কথাটোকে চোৱা।"সোণাৰাম বুঢ়াৰ কথাষাৰে সকলোকে কিছু সময়ৰ বাবে স্তব্ধ কৰি পেলালে। নুৰজাহান আছিল ৰহমত আলীৰ ভনীয়েক। কেইবছৰমান আগতে তাইৰ স্বামীয়ে সমাজৰ পুৰণি ব্যক্তিগত আইনৰ কিছুমান ফাঁক ব্যৱহাৰ কৰি কোনো খৰচ-পাতি নিদিয়াকৈ তাইক এৰি থৈ গুচি গৈছিল। দুটা সৰু সন্তানক লৈ নুৰজাহানে মাক-দেউতাকৰ ঘৰত আশ্ৰয় ল’বলগীয়া হৈছিল। সমাজৰ পুৰণি প্ৰথাই তাইক আইনী সুৰক্ষা বা সঠিক ভৰণপোষণৰ অধিকাৰ দিব পৰা নাছিল। কিয়নো বিভিন্ন ধৰ্মীয় ব্যক্তিগত আইনত মহিলাৰ অধিকাৰবোৰ সমান নাছিল।ৰহমত আলীয়ে দীঘল হুমুনিয়াহ এটা কাঢ়ি ক’লে, "দত্ত ছাৰ, সোণাৰাম ককাৰ কথাষাৰ মিছা নহয়। মোৰ ভনীজনীৰ দুখ মই চকুৰে দেখিছোঁ। যদি কোনো আইনে ধৰ্মৰ ঊৰ্ধ্বত গৈ আমাৰ দৰে পৰিয়ালৰ কন্যাসকলক আইনী সুৰক্ষা আৰু সম অধিকাৰ দিয়ে, তেন্তে মই ক’ম— ধৈৰ্য্য ধৰিলে মুলো পকে। ভাল দিন আহিবই।"কথাখিনিয়ে লাহে লাহে সমাজত এক গভীৰ চিন্তনৰ সৃষ্টি কৰিলে। কিয়নো সেই একেখন গাঁৱতে ভবেন দত্তৰ সম্পৰ্কীয় ভতিজা বোৱাৰী ৰীমাৰো একেই অৱস্থা হৈছিল। ৰীমাৰ গিৰিয়েকে তাইক উৎপীড়ন কৰি খেদি দিছিল, কিন্তু হিন্দু বিবাহ আইনৰ অধীনত তাই আদালতৰ দ্বাৰস্থ হৈ ভৰণ-পোষণ আদায় কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। কিন্তু নুৰজাহানৰ ক্ষেত্ৰত ধৰ্মীয় ব্যক্তিগত আইনৰ ভিন্নতাৰ বাবে প্ৰক্ৰিয়াটো জটিল আৰু কষ্টকৰ আছিল।
এই ঘটনাই স্পষ্ট কৰি দিছিল যে আইন ধৰ্মৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নহয়, বৰঞ্চ মানৱীয়তা আৰু লিংগ সমতাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰিহে হ’ব লাগে।ঠিক তেনে সময়তে গাঁৱত ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ এখন চৰকাৰী সজাগতা সভাৰ আয়োজন কৰা হ’ল। য’ত জিলাৰ আইন বিশেষজ্ঞসকল আহিছিল। গাঁৱৰ হিন্দু-মুছলিম সকলো সম্প্ৰদায়ৰ মানুহ তাত উপস্থিত আছিল।
কিছুমান মানুহৰ মনত শংকা আছিল যে এই আইনে হয়তো সিহঁতৰ সুকীয়া পৰিচয় মচি পেলাব। বহুতৰ শংকা— বান্দৰৰ ডিঙিত গজমণি দিয়াৰ দৰে অপাত্ৰত আইন জাপি দিয়া হ’ব নেকি বুলিও একাংশই ভয় কৰিছিল। সভাত জিলাৰ পৰা অহা আইনী উপদেষ্টা গৰাকীয়ে বুজাই ক’লে, "ভাৰত এখন বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ দেশ। ইয়াত প্ৰতিটো ধৰ্মৰ পূজা-পাৰ্বন, প্ৰাৰ্থনা পদ্ধতি আৰু ধৰ্মীয় স্বাধীনতা অক্ষুণ্ণ থাকিব। ইউ চি চিয়ে কাৰো নামাজ পঢ়া বা নামঘৰত নাম গোৱাৰ অধিকাৰ কাঢ়ি নলয়। ই কেৱল বিবাহ, সম্পত্তিৰ অধিকাৰ আৰু নাৰী সুৰক্ষাৰ দৰে দেৱানী গোচৰবোৰ একত্ৰিত কৰিব। ইয়াৰ ফলত আমাৰ মাতৃ আৰু ভগ্নীসকলে ধৰ্মীয় পাৰ্থক্যৰ বাবে যি আইনী বৈষম্যৰ সন্মুখীন হয়, তাৰ অন্ত পৰিব।"উপদেষ্টা গৰাকীৰ কথা শুনি গাঁৱৰ ডেকা ল’ৰা ভাস্কৰে ক’লে, "ছাৰ, কথাতে কয় নহয়— ৰাইজে নখ জোকাৰিলে নদী বয়। আমি যদি সমাজৰ সকলো শ্ৰেণীৰ মানুহে এই সংস্কাৰক আদৰি লওঁ, তেন্তে সমাজৰ পৰা আইনী বিভেদবোৰ আঁতৰি যাব। নাৰী শক্তিশালী হ’লেহে সমাজ শক্তিশালী হ’ব।"দিন বাগৰিল। লাহে লাহে হাতীঘূলী গাঁৱৰ মানুহৰ মনৰ পৰা সংশয়ৰ ডাৱৰো আঁতৰিবলৈ ধৰিলে। ।
নুৰজাহানেও চৰকাৰী আইনী সাহায্য কেন্দ্ৰৰ জৰিয়তে নিজৰ অধিকাৰৰ বাবে যুঁজ দিবলৈ নতুন সাহস পালে। গাঁৱৰ মানুহে বুজি পালে যে যি আইনেই সমাজত সমতা আৰু ন্যায় প্ৰতিষ্ঠা কৰে, সেই আইনক আদৰি লোৱাটোৱেই প্ৰকৃত নাগৰিকৰ কৰ্তব্য।এদিন গধূলি বৰনামঘৰৰ ডবাৰ শব্দ আৰু মছজিদৰ আজানৰ ধ্বনি একেলগে গাঁওখনৰ আকাশত প্ৰতিধ্বনিত হ’ল। বুঢ়া আঁহতজোপাৰ তলত বহি ভবেন দত্ত, সোণাৰাম বুঢ়া আৰু ৰহমত আলীয়ে চাহ খাই খাই হাঁহি আৰু আনন্দেৰে কথা পাতিলে।
মাধৱে ক’লে, "বুজিছা ৰহমত, কপালৰ লিখন কোনেও সলাব নোৱাৰে বুলি মানুহে কয়। কিন্তু সঠিক আইন আৰু চিন্তাই সমাজৰ ভাগ্য সলাব পাৰে। যুগ পৰিবৰ্তনৰ লগত খোজ মিলাই যিয়ে আশাৰ কঠীয়া সিঁচিব পাৰে, সেইসকল লোকৰ তত্বাৱধানত গঠিত সমাজেই আচলতে উন্নত সমাজ হিচাপে পৰিগণিত।"হাতীঘূলী গাঁৱে সমাজক দেখুৱাই দিলে যে ধৰ্ম যিয়েই নহওক কিয়, দেশৰ আইন আৰু মানৱীয় অধিকাৰ সকলোৰে বাবে সমান হোৱাটোৱেই এক সুস্থ আৰু সবল সমাজৰ ভেটি।
🪴পঢ়ি চোৱাৰ বাবে আপোনাক ধন্যবাদ জনালোঁ।🪴
