ধাৰণা কি ? ই কেনেকৈ সৃষ্টি হয় ? ধাৰণাৰ শিক্ষাগত উপযোগিতা । What's the idea? How is it created? The educational utility of ideas. 

🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴🪴

ধাৰণা কি?

ধাৰণা মানে হ'ল তুলনা কৰা বা সম্পৰ্ক বাহিৰকৰণ আৰু সাধাৰণীকৰণ বা সৰলীকৰণৰ ফলাফলৰ সমষ্টি মাথোন। অভিজ্ঞতা যিমানেই বেছি হ'ব ধাৰণাও সিমানেই পৰিপুষ্ট হ'ব। এজাক কুকুৰ দেখাৰ পাছত আমি সাধাৰনতে কুকুৰৰ সাধাৰণ গুণ, বৈশিষ্ট্য আদিৰ সম্পৰ্কে ধাৰণা কৰি লওঁ। ই হ'ল কুকুৰ সম্পৰ্কীয় ধাৰণা । মানুহে কেৱল কোনোবা এটা বস্তু বা অভিজ্ঞতা সম্পৰ্কে মনৰ মাজত প্ৰতিচ্ছবি অংকিত কৰি নহয়, লগতে এইবিলাকে নিৰ্দেশ কৰা কোনবিধৰনো বস্তু সেই সম্পৰ্কে ধাৰণা কৰে। ইয়াকে সংক্ষেপে ধাৰণা বুলি ক'ব পাৰি।

    প্ৰত্যক্ষণ হ'ল সাধাৰণ ধাৰণাৰ মূল ভেঁটি। বহুতো প্ৰত্যক্ষণ লৈ তুলনা কৰি এই বিলাকৰ সাধাৰণ গুণ সমূহ দৃঢ়ভাৱে ব্যাখ্যা কৰা হয় আৰু গুণসমূহ পৃথক কৰি বাহিৰ কৰি অনা হয় আৰু ই কোনো বিশেষ বস্তুক নুবুজায়, তেনে এক সাধাৰণ ধাৰণা গঠন কৰা হয়। ধাৰণা কোনো বস্তুনিষ্ঠ সম্পৰ্কীয় বা গুণাৱলী সম্পৰ্কীয় হ'ব পাৰে। শব্দই ধাৰণা ঘটনাত এক প্ৰধান ভূমিকা পালন কৰে। ধাৰণাই সংগঠনৰ মাজেদি মানসিক পৰিশ্ৰম মিতব্যয়ী কৰে। ধাৰণা বা সাধাৰণ বোধ লক্ষ্য লৈহে গঠিত হয়।

      

ধাৰণা কেনেকৈ গঠন কৰা হয় ?

পৰ্যবেক্ষণৰ ফলত আগতে পোৱা বস্তুটোৰ লগত নতুনকৈ পোৱা বস্তুটোৰ সাদৃশ্য আৰু বৈসাদৃশ্য বেলেগ বেলেগকৈ ওলাই পৰে। সদৃশ গুণবোৰ একেলগে আৰু বিসদৃশ গুণবোৰ বেলেগ বেলেগকৈ সজাই লোৱাৰ পাছত সেই বিশেষ গুণবিশিষ্ট বিষয় বা বস্তুটোক আগতে যি বুলি কোৱা হৈছিল তেতিয়া সেইটোৱেই বুলি ধাৰণা হয় আৰু আগতে পোৱা বস্তুটোৰ লগত থকা অমিল গুণখিনি একেলগ কৰি সেই গুণখিনিৰ বাবে নতুন বস্তুটোক কি বুলি কোৱা হ'ব তাৰ বাবে এটা নাম ঠিক কৰি একেধৰণৰ গুণবিশিষ্ট বিষয় বা বস্তুটোক ভৱিষ্যতেও একেই নামেৰে চিহ্নিত কৰা হয়। বিষয় বা বস্তুটোৰ নামাকৰণ কৰা এই প্ৰক্ৰিয়াটোক সৎপ্ৰত্যয়ন বোলা হয়। মনত গঢ় লৈ উঠা নামটোক ধাৰণাৰ গঠন বুলি কোৱা হয়। এই ক্ষেত্ৰত পূৰ্ব অভিজ্ঞতাৰ প্ৰয়োজন। কোনো এটা বিষয় বা বস্তু আমাৰ সান্নিধ্যলৈ অহাৰ লগে লগে সেই বিষয়টো বা বস্তুটো আগতে সান্নিধ্যলৈ অহা একে ধৰণৰ বিষয় বা বস্তুৰ লগত মিলি আছেনে নাই তাক মনোযোগেৰে পৰ্যবেক্ষণ কৰা হয়।

     প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু অভিজ্ঞসকলৰ বাবে ধাৰণা গঠনত ব্যৱহৃত মানসিক কাৰ্যৰ দ্ৰুততা ইমান বেছি যে ইমানবোৰ কাম তৎমুহূৰ্ততে সংঘটিত হয় বুলি অনুমানেই কৰিব নোৱাৰি। যেনে- এটা শিশুৱে নেমুটেঙা প্ৰথমবাৰৰ বাবে দেখিছে আৰু নিজ হাতেৰে তাক বাকলি গুচাই ভিতৰৰ কোঁহবোৰ উলিয়ায় ৰস খাইছে আৰু এই কামখিনি এজনে দিয়া নিৰ্দেশ মতেই কৰা হৈছে। সি খোৱা বস্তুটোৰ নাম নেমুটেঙা বুলি তাক নেমুটো খাবলৈ দিয়া মানুহজনৰ পৰাই বুজি পাইছে।

    ইয়াৰ পিছত দ্বিতীয় দিনা আগতকৈ সৰু নেমুটেঙা এটা তাৰ হাতত দিলে সি তৎমুহূৰ্ততে সেইটো নেমু বুলি চিনি পাব। কাৰণ আগদিনা খোৱা নেমুটোৰ গোন্ধ,ৰং, ৰস, স্বাদ,মসৃণতা আদিৰ লগত এইটোৰ গোন্ধ, ৰং,স্বাদ আদি একে হয়, সেয়ে সি সেইটো নেমু বুলি বুজি পাবলৈ কোনো কষ্ট নহয়। 

    আকৌ যদি তৃতীয় দিনা শিশুটোক কমলা আৰু এটা মৌচুমী টেঙা ল'ৰাটোৰ আগত দাঙি ধৰি সেই দুটাকো নেমুটেঙা বুলিয়ে কোৱা হয় বুলি কোৱা হয়, তেন্তে শিশুটোৱে তাক নেমুটেঙা বুলি ক'বলৈ দ্বিধাবোধ কৰিব। কাৰণ প্ৰথম দৃষ্টিত সি কিবা অমিল দেখিছে। তাৰপিছত সি এটা এটা এটাকৈ দুয়োটা টেঙাৰ বাকলি গুচাই লক্ষ্য কৰিব যে সি আগতে খোৱা নেমুটোৰ লগত ইয়াৰ এটাৰো গোন্ধ নিমিলে, কোঁহবোৰৰ ৰং নিমিলে, ৰসৰ স্বাদ নিমিলে। তাৰ মানসপটত থকা নেমুটোৰ লগত তাৰ হাতত থকা দুটা টেঙাৰ বাহ্যিক আকাৰটোৰ বাহিৰে একো মিল নাই। তেন্তে সেই দুটা কি বস্তু বা কি টেঙা এইলৈ তাৰ মনত চিন্তাৰ উদ্ৰেক ঘটিব। তাক উক্ত টেঙা দুটা দিয়া মানুহজনে যেতিয়া ক'ব যে ইয়াৰ এটাৰ নাম কমলা আৰু আনটোৰ নাম মৌচুমী টেঙা, তেতিয়া সি নাম দুটা মনত ৰাখিবলৈ যত্ন কৰিব আৰু ভৱিষ্যতে কমলা আৰু মৌচুমী টেঙা দেখিলে এইটো কমলা আৰু সেইটো মৌচুমী টেঙা বুলি সতকাই ক'ব পাৰিব। অৰ্থাৎ ল'ৰাটোৰ মনত কমলা, নেমু আৰু মৌচুমীৰ বিভিন্নতাৰ সম্পৰ্কে বুজি উঠাৰ লগে লগে এই বস্তু সমুহৰ ওপৰত ধাৰণা গঢ় লৈ উঠে। 

    ধাৰণাৰ শিক্ষাগত উপযোগিতা আছে। ধাৰণাৰ জড়িয়তে সৰু ল'ৰা ছোৱালীৰ যিকোনো বিষয়ৰ জ্ঞান সুদৃঢ় কৰিব পাৰি। 

🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺🌺