সোমবার, ১৬ নভেম্বর, ২০২৬

আছিয়ান সন্মিলন ২০২৬ : 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা


আছিয়ান সন্মিলন ২০২৬ : 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা


ফটো : AI সহায়ত সৃষ্ট।

           আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কূটনীতি আৰু বিশ্ব অৰ্থনীতিৰ ক্ষেত্ৰত আজিৰ দিনটো অৰ্থাৎ ১৬ নৱেম্বৰ, ২০২৬ এক অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ দিন হিচাপে চিহ্নিত হৈছে। আজি ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ফিলিপাইনছৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ফাৰ্ডিনাণ্ড আৰ মাৰ্কোছ জুনিয়ৰৰ আমন্ত্ৰণমৰ্মে তিনিদিনীয়া চৰকাৰী ভ্ৰমণসূচীৰে ফিলিপাইনছৰ ৰাজধানী মেনিলাত উপস্থিত হৈছে। এই ভ্ৰমণৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে কাইলৈ অৰ্থাৎ ১৭ নৱেম্বৰত অনুষ্ঠিত হ'বলগীয়া ২৩তম আছিয়ান-ভাৰত সন্মিলন (23rd ASEAN-India Summit) আৰু ২১তম পূব এছিয়া সন্মিলনত (21st East Asia Summit) অংশগ্ৰহণ কৰা।

       বর্তমানৰ ভূ-ৰাজনৈতিক প্ৰেক্ষাপটত দক্ষিণ-পূব এছীয় ৰাষ্ট্ৰসংঘ বা আছিয়ান (ASEAN) গোষ্ঠীৰ সৈতে ভাৰতৰ সম্পৰ্ক কেৱল বাণিজ্যতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই ; বৰঞ্চ ই সামুদ্ৰিক নিৰাপত্তা, ডিজিটেল সংযোগ, পৰিষ্কাৰ শক্তি আৰু আঞ্চলিক স্থিৰতাৰ এক শক্তিশালী স্তম্ভত পৰিণত হৈছে। বিশেষকৈ ভাৰতৰ 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' (Act East Policy)-ৰ কেন্দ্ৰবিন্দুত থকা উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু অসমৰ বাবে এই সন্মিলনে অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ নতুন দুৱাৰ মুকলি কৰাৰ সম্ভাৱনা কঢ়িয়াই আনিছে বুলি ক'ব পাৰি। যদিও সময়েহে কব ইয়াৰ পৰৱৰ্তী উত্তৰ কি ?

১. মেনিলা ভ্ৰমণ ২০২৬ : মূল কাৰ্যসূচী আৰু কূটনৈতিক গুৰুত্ব


         ২০২৬ বৰ্ষত ফিলিপাইনছে আছিয়ানৰ অধ্যক্ষতা (ASEAN Chair) কৰিছে। মেনিলালৈ ৰাওনা হোৱাৰ পূৰ্বে প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে নিজৰ আনুষ্ঠানিক বিবৃতিত স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰিছে যে, "আছিয়ান দেশসমূহৰ সৈতে আমাৰ সম্পৰ্ক ভাৰতৰ 'এক্ট ইষ্ট পলিচী'ৰ হৃদস্পন্দন আৰু আমাৰ 'মহাসাগৰ' (MAHASAGAR) দৃষ্টিভংগীৰ এক কেন্দ্ৰীয় অংশ।"
         প্ৰধানমন্ত্ৰীগৰাকীৰ এই ভ্ৰমণৰ কেইটামান উল্লেখযোগ্য দিশ তলত আলোচনা কৰা হ'ল—

ক) ২৩তম আছিয়ান-ভাৰত সন্মিলন: এই সন্মিলনত ভাৰত আৰু আছিয়ান সদস্য ৰাষ্ট্ৰসমূহৰ নেতাসকলে ২০২২ চনত স্থাপন হোৱা 'ব্যাপক কৌশলগত অংশীদাৰিত্ব'ৰ (Comprehensive Strategic Partnership) অগ্ৰগতিৰ পৰ্যালোচনা কৰিব। লগতে, অনাগত পাঁচ বছৰৰ বাবে প্ৰস্তুত কৰা 'আছিয়ান-ভাৰত কাৰ্যপৰিকল্পনা ২০২৬–২০৩০' (ASEAN-India Plan of Action 2026–2030) কাৰ্যকৰী কৰাৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্ব আৰোপ কৰা হ'ব।

খ) ২১তম পূব এছিয়া সন্মিলন (EAS): ২০০৫ চনত প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰে পৰা ভাৰত পূব এছিয়া সন্মিলনৰ এক অন্যতম প্ৰতিষ্ঠাপক সদস্য হিচাপে বিবেচিত। ইণ্ডো-পেচিফিক অঞ্চলত শান্তি, নিৰাপত্তা, খাদ্য আৰু শক্তি সুৰক্ষা তথা জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে গোলকীয় প্ৰত্যাহ্বানসমূহ মোকাবিলা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এই মঞ্চত বিশ্ব নেতাসকলে মত বিনিময় কৰিব।

 গ) কোৱাড (Quad) নেতাসকলৰ সম্ভাব্য বৈঠক : মেনিলা সন্মিলনৰ সমান্তৰালকৈ ভাৰত, আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰ, জাপান আৰু অষ্ট্ৰেলিয়াৰে গঠিত কোৱাড (Quad) গোষ্ঠীৰ নেতাসকলৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ বৈঠক অনুষ্ঠিত হোৱাৰ কথা আছে। বিগত দুবছৰৰ পাছত প্ৰথমবাৰৰ বাবে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদী, আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড'নাল্ড ট্ৰাম্প, অষ্ট্ৰেলিয়াৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী এন্থনী আলবানিজ আৰু জাপানৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ছানাই তাকাইচি একেখন মঞ্চত মিলিত হৈ ইণ্ডো-পেচিফিক অঞ্চলৰ সামুদ্ৰিক নিৰাপত্তাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰিব।

২. আছিয়ান-ভাৰত সামুদ্ৰিক সহযোগিতা বৰ্ষ:২০২৬


        ভাৰত আৰু আছিয়ানে চলিত ২০২৬ বৰ্ষটোক 'আছিয়ান-ভাৰত সামুদ্ৰিক সহযোগিতা বৰ্ষ' (ASEAN-India Year of Maritime Cooperation) হিচাপে উদযাপন কৰিছে। ইয়াৰ আঁৰত গভীৰ কৌশলগত আৰু অৰ্থনৈতিক কাৰণ নিহিত হৈ আছে। সেইবোৰ হৈছে -

ক) বাণিজ্যিক পথৰ সুৰক্ষা : ভাৰতৰ মুঠ বৈদেশিক বাণিজ্যৰ ৫৫ শতাংশতকৈও অধিক দক্ষিণ চীন সাগৰ (South China Sea) আৰু মালাক্কা প্ৰণালীৰ (Malacca Strait) মাজেৰে সম্পন্ন হয়। সেয়েহে এই সামুদ্ৰিক পথসমূহত মুক্ত আৰু নিৰাপদ জাহাজ চলাচল (Freedom of Navigation) ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সুৰক্ষাৰ বাবে অপৰিহাৰ্য।

খ) যৌথ নৌ-অনুশীলন আৰু নিৰাপত্তা : চলিত বৰ্ষৰ অক্টোবৰ মাহত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ জাহাজ আই এন এছ সহ্যাদ্ৰি (INS Sahyadri) আৰু আই এন এছ কুলিছ (INS Kulish)-এ আছিয়ান দেশসমূহৰ নৌসেনাৰ সৈতে 'Anchored in Trust, United at Sea' শীৰ্ষক যৌথ অনুশীলনত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। ইয়াৰ উপৰিও, জলদস্যুতা প্ৰতিৰোধ, উপকূলীয় নিৰীক্ষণ আৰু প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ সময়ত উদ্ধাৰ কাৰ্যৰ বাবে তথ্য বিনিময়ৰ ক্ষেত্ৰত মেনিলা সন্মিলনত নতুন চুক্তি হোৱাৰ সম্ভাৱনা আছে।

গ) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আইনৰ প্ৰতি সন্মান : ভাৰত আৰু আছিয়ানে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সাগৰীয় আইন চুক্তি (UNCLOS) অনুসৰি সামুদ্ৰিক বিবাদসমূহ শান্তিপূৰ্ণভাৱে সমাধান কৰাৰ পক্ষপাতী।

৩. 'লুক ইষ্ট'ৰ পৰা 'এক্ট ইষ্ট পলিচী'লৈ : ভাৰতৰ বৈদেশিক নীতিৰ বিৱৰ্তন


ভাৰতৰ বৈদেশিক নীতিত দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ গুৰুত্ব বুজিবলৈ হ'লে আমি ১৯৯০-ৰ দশকলৈ ঘূৰি চাব লাগিব। শীতল যুদ্ধৰ অন্ত পৰাৰ পাছত ১৯৯১ চনত তদানীন্তন প্ৰধানমন্ত্ৰী পি ভি নৰসিংহ ৰাওৱে 'লুক ইষ্ট পলিচী' (Look East Policy) আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ মূল লক্ষ্য আছিল দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ দ্ৰুতগতিত বিকশিত হোৱা অৰ্থনীতিসমূহৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক গঢ়ি তোলা।
        ২০১৪ চনত নৰেন্দ্ৰ মোদী নেতৃত্বাধীন চৰকাৰ ক্ষমতালৈ অহাৰ পাছত এই নীতিক অধিক গতিশীল আৰু কাৰ্যকৰী ৰূপ দি 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' (Act East Policy) নামকৰণ কৰা হয়। 'লুক ইষ্ট' মূলতঃ অৰ্থনৈতিক সহযোগিতাত সীমাবদ্ধ আছিল, কিন্তু 'এক্ট ইষ্ট' নীতিত কৌশলগত নিৰাপত্তা, সাংস্কৃতিক বিনিময়, আন্তঃগাঁথনি নিৰ্মাণ আৰু আঞ্চলিক সংযোগক সমান গুৰুত্ব দিয়া হৈছে। বৰ্তমান ভাৰত-আছিয়ান সম্পৰ্কই ৩৪ বছৰ সম্পূৰ্ণ কৰিছে আৰু ২০২৭ চনত উভয় পক্ষই কূটনৈতিক সম্পৰ্কৰ ৩৫ বছৰীয়া জয়ন্তী উদযাপন কৰিব।

৪. দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য, ডিজিটেল সংযোগ আৰু অৰ্থনৈতিক অংশীদাৰিত্ব


      আছিয়ান বৰ্তমান ভাৰতৰ অন্যতম বৃহৎ বাণিজ্যিক অংশীদাৰ। বৈদেশিক পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰালয়ৰ তথ্য অনুসৰি, ভাৰত আৰু আছিয়ানৰ মাজত দ্বিপাক্ষিক বাণিজ্য প্ৰায় ১২২ বিলিয়ন আমেৰিকান ডলাৰত উপনীত হৈছে। মেনিলা সন্মিলনত অৰ্থনৈতিক ক্ষেত্ৰখনক অধিক শক্তিশালী কৰিবলৈ কেইবাটাও গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপ লোৱাৰ কথা আছে—

ক) সহযোগিতাৰ ক্ষেত্ৰ মূল লক্ষ্য আৰু বৰ্তমানৰ স্থিতি : বাণিজ্য চুক্তিৰ পুনৰীক্ষণ (AITIGA) ভাৰতীয় ব্যৱসায়ীসকলে যাতে আছিয়ান বজাৰত অধিক সুবিধা লাভ কৰে আৰু বাণিজ্যিক ভাৰসাম্যহীনতা দূৰ হয়, তাৰ বাবে ASEAN-India Trade in Goods Agreement (AITIGA)-ৰ পুনৰীক্ষণ প্ৰক্ৰিয়া ক্ষিপ্ৰতৰ কৰাও লক্ষ্য বান্ধি লোৱা হৈছে।

খ) ডিজিটেল ৰাজহুৱা আন্তঃগাঁথনি (DPI) : ভাৰতৰ       
সফল ডিজিটেল প্ৰযুক্তি যেনে ইউপিআই (UPI), আধাৰ আৰু ই-কেৱাইচি (e-KYC) আছিয়ান দেশসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰি সীমান্তৱৰ্তী ডিজিটেল লেনদেন সহজ কৰি তোলা।

গ) চাবমেৰিন কেবল আৰু ডাটা সংযোগ : ২০২৫ চনত আৰম্ভ হোৱা মালয়েছিয়া -ভাৰত -ছিংগাপুৰ ট্ৰেনজিট কেবল (MIST)-ৰ জৰিয়তে ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মাজত উচ্চ গতিৰ ইণ্টাৰনেট আৰু ডাটা সংযোগ শক্তিশালী কৰা। যোগান শৃংখলাৰ স্থিৰতা ছেমিকণ্ডাক্টৰ (Semiconductor), গুৰুত্বপূৰ্ণ খনিজ পদাৰ্থ (Critical Minerals), ফাৰ্মাচিউটিকেলছ আৰু পৰিষ্কাৰ শক্তিৰ ক্ষেত্ৰত নিৰ্ভৰযোগ্য যোগান শৃংখলা গঢ়ি তোলাত গুৰুত্ব প্ৰদান।

        উত্তৰ-পূব ভাৰত আৰু বিশেষকৈ অসমৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশত আছিয়ানৰ প্ৰভাৱ প্ৰত্যক্ষ আৰু পৰোক্ষভাৱে পৰা উজ্বল সম্ভাৱনা আছে। যিহেতু ভাৰতৰ 'এক্ট ইষ্ট পলিচী'ৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ সুবিধাভোগী অঞ্চলটো হৈছে উত্তৰ-পূব ভাৰত। ভৌগোলিকভাৱে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল হৈছে ভাৰত আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ মাজৰ একমাত্ৰ স্থলপথৰ সংযোগস্থল। সেয়েহে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে অসম তথা সমগ্ৰ উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক 'আছিয়ানৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ' (Gateway to ASEAN) হিচাপে গঢ়ি তুলিবলৈ ব্যাপক পৰিকল্পনা হাতত লৈছে। পৰিকল্পনাৰ চমু আভাস তলত দাঙি ধৰা হৈছে -

      উত্তৰ-পূবৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ বাবে স্থলপথ আৰু বহুমুখী যোগাযোগ ব্যৱস্থাৰ উন্নতি হোৱাটো অতি প্ৰয়োজনীয় বিষয়। বৰ্তমান দুটা বৃহৎ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰকল্পৰ কাম চলি আছে- প্ৰথম, ভাৰত-ম্যানমাৰ -থাইলেণ্ড ত্ৰিপাক্ষিক ঘাইপথ (IMT Trilateral Highway) দ্ৰুত গতিত নিৰ্মাণ কাৰ্য অব্যাহত আছে । প্ৰায় ১,৩৬০ কিলোমিটাৰ দৈৰ্ঘ্যৰ এই ঘাইপথটোৱে মণিপুৰৰ ম'ৰে (Moreh)-ৰ পৰা ম্যানমাৰৰ মাজেৰে থাইলেণ্ডৰ মে ছট (Mae Sot)-ক সংযোগ কৰিব। এই পথটো সম্পূৰ্ণ হ'লে অসম তথা উত্তৰ-পূবৰ উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহ পোনে পোনে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ বজাৰলৈ ৰপ্তানি কৰাটো অতি সহজ হৈ পৰিব।
     দ্বিতীয়তে , কালাদান মাল্টি-মডেল ট্ৰেনজিট ট্ৰেন্সপ'ৰ্ট প্ৰকল্প (Kaladan Project) হাতত লোৱা হৈছে। এই প্ৰকল্পই কলকাতা বন্দৰক সাগৰীয় পথেৰে ম্যানমাৰৰ চিটৱে (Sittwe) বন্দৰৰ সৈতে আৰু তাৰ পাছত নদী তথা স্থলপথেৰে মিজোৰামৰ সৈতে সংযোগ কৰিব। ইয়াৰ ফলত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ সামগ্ৰী পৰিবহণৰ খৰচ আৰু সময় বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পাব বুলি ভবা হৈছে।

        অসম চৰকাৰেও আছিয়ান দেশসমূহৰ সৈতে বাণিজ্যিক সম্পৰ্ক বৃদ্ধি কৰিবলৈ বিশেষ পদক্ষেপ লৈছে। ২০২৫ চনৰ ফেব্ৰুৱাৰী মাহত গুৱাহাটীত অনুষ্ঠিত হোৱা এডভাণ্টেজ আছাম ২.০ (Advantage Assam 2.0) সন্মিলনত অসমক ভাৰতৰ 'Expressway to ASEAN' হিচাপে প্ৰক্ষেপ কৰা হৈছিল। কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ যুটীয়া প্ৰচেষ্টাত ছেমিকণ্ডাক্টৰ আৰু উদ্যোগ নিৰ্মাণ কৰি থকা হৈছে। উল্লেখ্য যে অসমৰ জাগীৰোডত নিৰ্মাণ হৈ থকা ছেমিকণ্ডাক্টৰ প্ৰকল্পই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ইলেক্ট্ৰনিকছ বজাৰৰ সৈতে উত্তৰ-পূবক সংযোগ কৰিব। মালয়েছিয়া আৰু ছিংগাপুৰৰ বিনিয়োগকাৰীসকলে ইতিমধ্যে অসমৰ লজিষ্টিকছ, আন্তঃগাঁথনি আৰু প্ৰযুক্তি খণ্ডত বিনিয়োগৰ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিছে।
        একেদৰে কৃষি আৰু চাহ উদ্যোগকো সংযোগ কৰি উন্নয়ন কৰিব বিচৰা হৈছে। বিশেষকৈ অসমৰ চাহ, জৈৱিক কৃষি সামগ্ৰী, বাঁহৰ শিল্প আৰু হস্ততাঁত বস্ত্ৰৰ আছিয়ান দেশসমূহত যথেষ্ট চাহিদা আছে। উন্নত যোগাযোগ ব্যৱস্থাই অসমৰ ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগীসকলক (MSME) আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বজাৰৰ সৈতে পোনপটীয়াকৈ সংযুক্ত কৰাত সহায় কৰিব।

ঘ) শক্তি বাণিজ্য আৰু সেউজ অৰ্থনীতি

             আছিয়ান সচিবালয় আৰু গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ প্ৰতিবেদন অনুসৰি, উত্তৰ-পূব ভাৰতত জলবিদ্যুৎ আৰু নৱীকৰণযোগ্য শক্তিৰ বিপুল সম্ভাৱনা আছে। সীমান্তৱৰ্তী শক্তি বাণিজ্যৰ (Cross-border Energy Trade) জৰিয়তে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলে বাংলাদেশ, ভূটান আৰু ম্যানমাৰলৈ পৰিষ্কাৰ বিদ্যুৎ ৰপ্তানি কৰি এক বৃহৎ শক্তি কেন্দ্ৰ বা 'ইলেক্ট্ৰিচিটি ট্ৰেডিং হাব' হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিব পাৰে।

ঙ) পৰ্যটন আৰু সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক

      অসম তথা উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ সৈতে দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ ঐতিহাসিক, ভাষিক আৰু সাংস্কৃতিক মিল অতি গভীৰ। আহোমসকলৰ আগমনৰ ইতিহাসৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বৌদ্ধ ধৰ্মীয় ঐতিহ্যলৈকে বহুতো দিশে আমাক থাইলেণ্ড, ম্যানমাৰ, লাওছ আৰু কম্বোডিয়াৰ সৈতে বান্ধি ৰাখিছে। ২০২৫ বৰ্ষটো 'আছিয়ান-ভাৰত পৰ্যটন বৰ্ষ' হিচাপে পালন কৰাৰ পাছত এতিয়া অসমৰ কাজিৰঙা, মাজুলী, কামাখ্যা আৰু বৌদ্ধ পৰ্যটনস্থলীসমূহলৈ দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ পৰ্যটকক আকৰ্ষিত কৰাৰ সোণালী সুযোগ সৃষ্টি হৈছে।

৫. প্ৰত্যাহ্বানসমূহ আৰু ভৱিষ্যতৰ পথ


       যদিও সম্ভাৱনা অপাৰ, তথাপি ভাৰত-আছিয়ান সম্পৰ্ক আৰু উত্তৰ-পূবৰ সংযোগৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান বাস্তৱিক প্ৰত্যাহ্বান যে আছে তাক দোহৰাৰ নিষ্প্ৰয়োজন । -
ক) ম্যানমাৰৰ আভ্যন্তৰীণ অস্থিৰতা : ম্যানমাৰ হৈছে ভাৰত আৰু আছিয়ানৰ মাজৰ স্থলপথৰ মূল দুৱাৰ। কিন্তু বিগত কেইবছৰমান ধৰি ম্যানমাৰত চলি থকা ৰাজনৈতিক অস্থিৰতা আৰু গৃহযুদ্ধসদৃশ পৰিস্থিতিৰ বাবে ত্ৰিপাক্ষিক ঘাইপথ আৰু কালাদান প্ৰকল্পৰ কামত বিলম্ব ঘটা পৰিলক্ষিত হৈছে। ইয়াৰ পৰা শান্তি ঘূৰি নহালৈকে স্থলপথেৰে পূৰ্ণ পৰ্যায়ৰ বাণিজ্য আৰম্ভ কৰাটো যে কঠিন হ'ব তাক পুৰ্বানুমান কৰিব পাৰি।

খ) বাণিজ্যিক ঘাটি (Trade Deficit) : আছিয়ানৰ সৈতে মুক্ত বাণিজ্য চুক্তি (FTA) স্বাক্ষৰ কৰাৰ পাছত ভাৰতলৈ আছিয়ান দেশসমূহৰ পৰা আমদানি বৃদ্ধি পাইছে, কিন্তু সেই অনুপাতে ভাৰতৰ ৰপ্তানি বৃদ্ধি পোৱা নাই। মেনিলা সন্মিলনত চলি থকা AITIGA-ৰ পুনৰীক্ষণে এই সমস্যা সমাধান কৰাটো অত্যন্ত জৰুৰী হৈ পৰিছে।

গ) উত্তৰ-পূবৰ আভ্যন্তৰীণ আন্তঃগাঁথনি : আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বাণিজ্যৰ বাবে উত্তৰ-পূবৰ ৰাজ্যসমূহত বিশ্বমানৰ গুদাম (Warehousing), শীতলীকৰণ ভঁৰাল (Cold Storage), আৰু শুল্ক পৰীক্ষণ কেন্দ্ৰ (Integrated Check Posts) অধিক দ্ৰুতগতিত নিৰ্মাণ কৰিব লাগিব।

      সদৌ শেষত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ মেনিলা ভ্ৰমণ আৰু ২০২৬ চনৰ আছিয়ান সন্মিলনে ভাৰতৰ বৈদেশিক নীতিত এক নতুন অধ্যায়ৰ সূচনা কৰিব বুলি আশা প্ৰকাশ কৰা হৈছে । বিশ্ব ৰাজনীতিত যি সময়ত অনিশ্চয়তা আৰু অৰ্থনৈতিক প্ৰতিযোগিতা বৃদ্ধি পাইছে, সেই সময়ত ভাৰত আৰু আছিয়ানৰ ঐক্যই সমগ্ৰ ইণ্ডো-পেচিফিক অঞ্চলত শান্তি আৰু সমৃদ্ধি কঢ়িয়াই আনিব। আনহাতে, ভাৰতৰ 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' তেতিয়াহে সম্পূৰ্ণৰূপে সফল হ'ব, যেতিয়া ইয়াৰ সুফল দিল্লী বা মুম্বাইৰ লগতে গুৱাহাটী, ইম্ফল, আইজল আৰু ইটানগৰৰ সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনলৈ পৰিৱৰ্তন আনিব। সঠিক কূটনৈতিক পদক্ষেপ, আন্তঃগাঁথনিৰ দ্ৰুত বিকাশ আৰু আঞ্চলিক শান্তিৰ জৰিয়তে উত্তৰ-পূব ভাৰত অচিৰেই দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ অৰ্থনৈতিক বিকাশৰ মূল চালিকাশক্তি হৈ উঠিব বুলি আশা কৰিব পাৰি।

উৎস: বিদেশ মন্ত্ৰালয়, The Hindu, 16 নৱেম্বৰ 2026




প্ৰৱন্ধটো পঢ়ি ভাল পালে শ্বেয়াৰ আৰু কমেণ্ট কৰি উৎসাহিত কৰিব 🔥 🙏 





কোন মন্তব্য নেই:

একটি মন্তব্য পোস্ট করুন

আপোনাৰ সুন্দৰ মন্তব্যই আমাক লিখিবলৈ উৎসাহ যোগায়। অনুগ্ৰহ কৰি আপোনাৰ মতামত জনাওক।

Featured post

আছিয়ান সন্মিলন ২০২৬ : 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা

আছিয়ান সন্মিলন ২০২৬ : 'এক্ট ইষ্ট পলিচী' আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ অৰ্থনৈতিক সম্ভাৱনা ফটো : AI সহায়ত সৃষ্ট।            আন্তঃৰ...

Popular posts